Yerleşik Hayata Geçiş/Çadır'dan Günümüz Evlerine
Zaman içerisinde bir kısım Yörük obalarının sürekli göç halindeki yaşantıyı kısmen de olsa terk etmelerinden dolayı çadırların yapısı da değişmiştir. Zamanla biraz daha yerleşik hayatı anımsatan çadırlar yapılmıştır.
Yine başlarda tamamen barınaksız olan hayvanlar için de çadır yakınlarında çalı çırpı ile avlu, avul, ağıl, saya gibi isimlerle anılan hayvan barınakları yapılmaya başlanmış; zamanla da taştan, daha muntazam insan ve hayvan barınakları yapılmıştır.
Binaların yapılmasında yapı malzemesi olarak kerpiç ve taş kullanılır. Hayvanların dışkıları, elenmiş toprak ile karıştırılarak hazırlanan çamur kerpiç yapıldığı gibi, taşların arasında harç olarak da kullanılır. Duvarın iç kısımları ve evin tabanı çamur sıvanır.
Sıvanın üzeri ak toprakla badana yapılır. Ev ve ahırların tavanı pardı denilen ağaçlarla örtülerek binanın genişliğine göre dikmelerle alttan desteklenmiştir.
Pardıların arası çeşitli ot, dal ile doldurularak üzeri çamurla ve kuruduktan sonra toprakla kapatılmaktadır. Başka türlü tavan kapatma yöntemleri de görülmektedir.
Çoğunlukla ahırların veya değişik isimlerle adlandırılan hayvan barınaklarının da beraberinde olduğu şekilde evler inşa edilmiştir. Evler, genellikle üç odalıdır.
Oldukça geniş olarak yapılan ahırın damı evlere balkon görevi yapar. Ahıra bitişik merdiven dolgu yöntemiyle ahır damına ve eve ulaşır. Balkonun üzeriçoğu zaman kısmen kapatılarak "sundurma-örtme-saçak" şeklinde adlandırılan bölüm oluşturulur.
Evin giriş bölümü genellikle mutfak olarak düzenlenmiştir. Günlük yemeklerin pişirildiği ocakta mutfaktadır. Ocağın üzerinde "kaş" adı verilen, küçük malzemelerin konulduğu bir çıkıntı vardır. Kap kaçak duvara monte edilen kaplıklarda muhafaza edilir. Bazı evlerde musandıra adı verilen kışlık yiyeceklerin saklandığı, tavana yakın bir bölüm bulunur. Mutfak genellikle yemek de yenilen oturma odasıdır. Diğer oda misafir odası olarak düzenlenmiştir. Banyo oturma odasındadır. Gusülhane adı verilen banyonun kapısı dolap kapağı gibi yapılmıştır. Diğer yanında da yüklük adı verilen yatak-yorgan konulan dolap vardır. Odada evin kızının çeyizlerinin saklandığı tahtadan bir sandık bulunur.
Odalarda genellikle pencere bulunur. Pencereler iki kanat olarak tasarlanmıştır. Kapılar ağaçtan ve damaklı yapılmıştır. Tuvalet dışarıda avludadır.
İlçe merkezindeki evler genellikle iki katlıdır ve yığma moloz taş arası ahşap hatıllı olan inşaat sistemiyle yapılmıştır. Kapıların girişleri doğrudan sokak cephesindedir.
Zemin ve birinci kat duvarlarının dış yüzeyleri sıvanmış, köşeler kesme taş sıraları ile desteklenmiştir. Yapı girişleri genellikle bina cephelerini ortalar. Giriş üzerinde birinci katta çıkmalar yer almaktadır. Çıkmalarda malzeme farklılığı vardır, ahşap kullanılmıştır. Ahşap ve taşın birlikte kullanıldığı da görülür. Girişlerin yer aldığı sokak cepheleri simetrik olarak girişin her iki yanında, birinci katta ise çıkmada ve çıkmanın her iki yanında pencere dizileri yer almaktadır. Pencerenin doğramaları ahşaptır. Pencere oranları 1/1, V* olup, kanatlı ya da giyotin tipindedir.
Yapılarda üst örtü düz çatı tipindedir. Örtü malzemesi olarak toprak kullanılmıştır. Saçak genişliklerinin belli bir ölçüsü olmayıp, yapı ile ilgili olarak değişmektedir. Saçak, çıkma üzerinde de devam etmektedir.
Eskiden yapılan bir ve iki katlı evlerin yerine günümüzde geniş oturumlu 3-4 katlı, apartmanlar yapılmaktadır.
|
Normal
